5 stycznia 2022 roku weszła w życie ustawa 17/2021 o zmianie kodeksu cywilnego, ustawy o hipotece i ustawy o postępowaniu cywilnym dotycząca reżimu prawnego zwierząt, zakładająca między innymi odrzeczowienie zwierząt w hiszpańskim systemie prawnym. 

Preambuła

W preambule podkreślono, że reforma reżimu prawnego zwierząt ma na celu upodobnienie do innych ustawodawstw hiszpańskiego systemu prawnego i dostosować go do rosnącej wrażliwości społecznej na zwierzęta. Reforma ustanawia zasadę interpretacyjną całego systemu prawa: natura zwierząt jest różna od natury rzeczy. Zwierzęta uważa się za istoty żywe, obdarzone wrażliwością, co jednak nie wyklucza, że ​​w pewnych aspektach będzie stosowało się w odniesieniu do nich reżim prawny rzeczy. Zwierzęta tylko częściowo podlegają reżimowi prawnemu rzeczy – o ile nie istnieją przepisy specjalnie opracowane w celu uregulowania stosunków prawnych, w których występują zwierzęta, i pod warunkiem, że będzie on zgodny z charakterem zwierzęcia jako istoty żywej. 

Jednocześnie podkreślono, że pożądane jest de lege ferenda, aby ochronny reżim zwierząt stopniowo rozciągał się na różne obszary, w których zwierzęta biorą udział, ograniczając w ten sposób odpowiednie stosowanie prawnego reżimu rzeczy w stosunku do zwierząt.

Reforma była konieczna nie tylko jednak w celu dostosowania Kodeksu cywilnego do natury zwierząt, ale także relacji, jakie zawiązują się między zwierzętami a ludźmi.

Co wprowadziła reforma?

Do przepisów dotyczących kryzysów małżeńskich, wprowadzone zostały przepisy mające na celu uregulowanie opieki nad zwierzętami tzw. towarzyszącymi. W umowach małżeńskich będzie można zawrzeć zapisy dotyczące zwierząt tzw. domowych. Ustalono również kryteria, na podstawie których sądy będą podejmować decyzję, kto ma zapewnić opiekę nad zwierzęciem, z uwzględnieniem ich dobrostanu.

Wprowadzono także przepisy dotyczące dziedziczenia, odnoszące się do losu zwierząt na wypadek śmierci ich właściciela.

Biorąc pod uwagę istniejący związek pomiędzy znęcaniem się nad zwierzętami, przemocą domową i przemocą ze względu na płeć oraz znęcaniem się i wykorzystywaniem seksualnym dzieci, wprowadzone zostały ograniczenia dotyczące opieki nad dzieckiem w przypadkach, gdy ktoś wcześniej dopuścił się znęcania nad zwierzętami jako formy przemocy psychicznej wobec dzieci.

Konkluzje

Same przepisy modyfikujące dotychczasowy reżim prawny zwierząt są – w mojej ocenie – daleko idące i bardziej progresywne niż propozycje, które pojawiają się w Polsce. Zwłaszcza wydźwięk preambuły do ustawy nowelizującej wydaje się uwzględniać najważniejsze problemy, jakie realnie pojawiają się w codziennym życiu w związku z odpowiednim traktowaniem zwierząt jak rzeczy, głównie w prawie rodzinnym czy spadkowym.

Cieszy również zauważenie i bezpośrednie wyartykułowanie związku jaki istnieje pomiędzy przemocą wobec zwierząt i przemocą w rodzinie. O relacji przemocy w rodzinie i znęcania się nad zwierzętami w polskiej rzeczywistości pisała m.in. dr Sylwia Spurek.

Najważniejsze jednak jest to, czy ustawa będzie faktycznie stosowana w praktyce i jakie ukształtuje się w związku z nią orzecznictwo.

---

Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o samym procesie legislacyjnym, którego zwieńczeniem było wydanie omówionej ustawy, szczegółowe informacje znajdziecie w zapisanych stories na moim profilu na Instagramie!